Bạn đã bao giờ đi chợ và gặp tình huống này chưa: Người bán hét giá mớ rau 10 ngàn đồng, nhưng bạn nhất quyết chỉ trả 8 ngàn đồng. Nếu họ đồng ý bán 8 ngàn (hoặc rẻ hơn càng tốt), bạn mới mua. Còn nếu họ đòi 9 ngàn, bạn lắc đầu bỏ đi.
Trong chứng khoán, hành động “mặc cả” để mua được giá tốt hoặc bán được giá hời như vậy chính là bản chất của lệnh LO.
Nếu bạn là người mới bước chân vào thị trường, việc hiểu rõ lệnh LO là gì không chỉ giúp bạn tránh mất tiền oan vì mua đắt, mà còn là công cụ đầu tiên giúp bạn kiểm soát rủi ro. Hãy cùng Nền Tảng Đầu Tư mổ xẻ khái niệm này một cách đơn giản nhất nhé.
Lệnh LO là gì? Hiểu đơn giản qua ví dụ đi chợ
Lệnh LO là viết tắt của thuật ngữ tiếng Anh “Limit Order”, dịch sang tiếng Việt là Lệnh giới hạn.
Ngay cái tên đã nói lên tất cả: Đây là lệnh mua hoặc bán cổ phiếu tại một mức giá cụ thể hoặc tốt hơn mức giá đó.
Hãy tưởng tượng bạn muốn mua cổ phiếu của Vinamilk (mã chứng khoán là VNM). Giá hiện tại trên bảng điện đang nhảy múa liên tục quanh mức 68 ngàn đồng một cổ phiếu.
Tuy nhiên, trong túi bạn đã tính toán kỹ và bạn chỉ muốn mua nó với giá 67 ngàn đồng thôi. Bạn nhập lệnh LO vào hệ thống với mức giá 67 ngàn đồng.
Lúc này, công ty chứng khoán sẽ hiểu yêu cầu của bạn là: “Hãy mua cho tôi cổ phiếu VNM, nhưng chỉ mua khi giá là 67 ngàn đồng hoặc rẻ hơn. Nếu giá cao hơn 67 ngàn, tuyệt đối không được mua”.
Đó chính là quyền lực của lệnh LO: Bạn là người ra giá.
Cơ chế hoạt động của lệnh LO: Mua thấp, Bán cao
Để thành công trên thị trường chứng khoán Việt Nam, bạn cần hiểu rõ khái niệm “mức giá tốt hơn” mà lệnh LO mang lại. Tùy vào việc bạn đang ở vị thế Người Mua hay Người Bán, chữ “tốt hơn” sẽ có ý nghĩa khác nhau.
Chúng ta sẽ đi sâu vào từng trường hợp cụ thể.
Chiều Mua: Chỉ mua rẻ hơn hoặc bằng giá đặt
Khi bạn đặt lệnh mua LO, mục tiêu của bạn là không bị mua hớ. Bạn muốn mua càng rẻ càng tốt.
Ví dụ, bạn muốn mua cổ phiếu Tập đoàn Hòa Phát (mã HPG). Bạn đặt lệnh mua LO với giá 28 ngàn đồng.
Hệ thống giao dịch sẽ xử lý lệnh của bạn như sau:
- Nếu trên thị trường có người bán giá 28 ngàn đồng: Lệnh của bạn sẽ khớp (giao dịch thành công).
- Nếu trên thị trường có người bán giá 27 ngàn 500 đồng (rẻ hơn giá bạn đặt): Hệ thống sẽ tự động khớp cho bạn ở mức giá rẻ hơn này. Đây là lợi ích tuyệt vời, bạn mua được giá hời hơn dự kiến.
- Nếu trên thị trường người ta chỉ bán giá 28 ngàn 100 đồng trở lên: Lệnh của bạn sẽ nằm chờ. Không có giao dịch nào diễn ra cho đến khi giá giảm xuống mức bạn yêu cầu.
Tóm lại, với lệnh mua LO, bạn đặt ra một mức trần tối đa mà bạn chấp nhận trả. Không ai có thể ép bạn mua giá cao hơn mức đó.
Chiều Bán: Chỉ bán đắt hơn hoặc bằng giá đặt
Ngược lại, khi bạn đóng vai trò người bán, bạn muốn thu về càng nhiều tiền càng tốt.
Giả sử bạn đang sở hữu cổ phiếu VNM và muốn bán ra. Bạn đặt lệnh bán LO với giá 70 ngàn đồng.
Hệ thống sẽ bảo vệ quyền lợi của bạn theo cách sau:
- Nếu có người chấp nhận mua giá 70 ngàn đồng: Lệnh khớp ngay.
- Nếu có người hào phóng muốn mua giá 70 ngàn 500 đồng (cao hơn giá bạn đặt): Hệ thống sẽ ưu tiên khớp cho bạn ở giá cao hơn này. Bạn lãi thêm được 500 đồng mỗi cổ phiếu mà không cần làm gì cả.
- Nếu thị trường chỉ trả giá 69 ngàn 900 đồng: Lệnh của bạn sẽ treo đó và nằm chờ. Hệ thống sẽ không bán “hớ” tài sản của bạn.
Như vậy, lệnh LO giống như một người trợ lý trung thành, luôn tuân thủ nghiêm ngặt mức giá bạn đưa ra để bảo vệ túi tiền của bạn.
Tại sao người mới thường hiểu sai về Lệnh LO?
Có một thực tế là rất nhiều nhà đầu tư F0 (người mới) tại Việt Nam thường nhầm lẫn hoặc thất vọng khi sử dụng lệnh LO lần đầu. Dưới đây là những lý do phổ biến và cách hiểu đúng.
Hiểu lầm 1: Đặt lệnh là phải khớp ngay
Nhiều bạn vừa nhập lệnh mua LO giá 20 ngàn đồng xong, quay sang thấy lệnh vẫn ở trạng thái “Chờ khớp” thì bắt đầu lo lắng, tưởng hệ thống bị lỗi.
Thực tế là: Lệnh LO là lệnh “mặc cả”. Nếu bạn trả giá quá thấp so với thị trường, người bán sẽ không đồng ý bán cho bạn. Lệnh của bạn sẽ phải xếp hàng chờ đợi. Nếu muốn khớp ngay lập tức, bạn phải dùng loại lệnh khác (như lệnh thị trường MP), hoặc bạn phải sửa giá lệnh LO lên cao hơn để hấp dẫn người bán.
Hiểu lầm 2: Lệnh LO có hiệu lực mãi mãi
Một số người mới nghĩ rằng đặt lệnh hôm nay chưa khớp thì ngày mai, ngày kia nó vẫn nằm đó chờ.
Thực tế là: Tại thị trường chứng khoán Việt Nam (cả 3 sàn HOSE, HNX và UPCOM), lệnh LO chỉ có hiệu lực trong một ngày giao dịch.
Nếu đến hết giờ giao dịch (thường là 14 giờ 45 phút chiều) mà lệnh của bạn vẫn chưa khớp, hệ thống sẽ tự động hủy lệnh đó. Tiền (nếu là lệnh mua) hoặc cổ phiếu (nếu là lệnh bán) sẽ được hoàn trả về tài khoản khả dụng của bạn vào cuối ngày. Muốn mua tiếp, ngày mai bạn phải đặt lại lệnh mới.
Hiểu lầm 3: Chỉ quan tâm về giá mà quên mất “xếp hàng”
Bạn thấy bảng điện hiện giá bán là 30 ngàn đồng. Bạn cũng đặt mua giá 30 ngàn đồng nhưng mãi không thấy khớp, trong khi người khác lại mua được. Tại sao vậy?
Thực tế là: Thị trường chứng khoán hoạt động theo quy tắc Ưu tiên về Giá và Ưu tiên về Thời gian.
Vì cùng một mức giá 30 ngàn đồng, ai đặt lệnh trước sẽ được mua trước. Lệnh của bạn đến sau, bạn phải xếp hàng sau đuôi. Chỉ khi nào những người đặt trước bạn mua xong hết, mới đến lượt bạn. Đây là lý do tại sao sự kiên nhẫn là đức tính quan trọng khi dùng lệnh LO.
So sánh Lệnh LO và Lệnh thị trường (MP)
Để hiểu sâu hơn lệnh LO là gì, chúng ta cần đặt nó lên bàn cân với “người anh em” đối lập của nó là lệnh MP (Market Price – Lệnh thị trường). Đây là hai loại lệnh cơ bản nhất bạn sẽ dùng hàng ngày.
Hãy hình dung sự khác biệt này qua ví dụ đi mua cá ngoài chợ:
Lệnh LO (Lệnh giới hạn):
- Tư duy: “Cô bán cá ơi, tôi chỉ mua con cá này giá 50 ngàn. Đồng ý thì bán, không thì thôi tôi đi về hoặc đứng đợi.”
- Ưu điểm: Bạn kiểm soát được chính xác số tiền bỏ ra. Bạn không bao giờ bị mua đắt hơn dự tính.
- Nhược điểm: Có thể bạn sẽ không mua được cá nếu người bán không chịu giảm giá. Bạn có thể lỡ mất cơ hội nếu giá cổ phiếu cứ thế tăng vùn vụt.
Lệnh MP (Lệnh thị trường):
- Tư duy: “Cô bán cá ơi, bán ngay cho tôi con cá này, giá bao nhiêu cũng được, đưa cá đây nhanh lên!”
- Ưu điểm: Bạn mua được hàng ngay lập tức, cực kỳ nhanh gọn, không phải chờ đợi.
- Nhược điểm: Bạn có thể bị sốc khi nhìn lại hóa đơn. Nếu người bán đang hét giá 70 ngàn, bạn cũng sẽ phải mua với giá 70 ngàn. Bạn mất quyền kiểm soát giá cả.
Với người mới bắt đầu, Nền Tảng Đầu Tư luôn khuyên bạn nên ưu tiên sử dụng lệnh LO. Tốc độ không quan trọng bằng việc an toàn vốn và mua đúng giá trị.
Hướng dẫn từng bước tư duy khi đặt lệnh LO
Khi bạn mở ứng dụng chứng khoán lên (như VPS, SSI, VNDirect…), giao diện đặt lệnh có thể làm bạn rối mắt. Hãy bình tĩnh và làm theo luồng tư duy sau để đặt lệnh LO chuẩn xác:
Bước 1: Quan sát giá khớp gần nhất Nhìn vào mã cổ phiếu bạn muốn mua (ví dụ HPG). Xem giá khớp lệnh gần nhất đang là bao nhiêu và màu sắc của nó.
- Nếu giá đang tăng mạnh (màu xanh lá): Nghĩa là người mua đang rất hào hứng.
- Nếu giá đang giảm (màu đỏ): Nghĩa là người bán đang chiếm ưu thế.
Bước 2: Xác định vùng giá mục tiêu Đừng chỉ nhìn giá hiện tại. Hãy nhìn vào cột “Dư Mua” và “Dư Bán”.
- Cột Dư Bán (Bên bán): Là những người đang treo giá bán. Mức giá thấp nhất ở cột này là mức giá bạn có thể mua được ngay.
- Cột Dư Mua (Bên mua): Là những người đang xếp hàng chờ mua như bạn.
Bước 3: Ra quyết định giá đặt
- Nếu bạn muốn mua ngay lập tức mà vẫn dùng lệnh LO: Hãy đặt giá bằng với giá thấp nhất ở cột Dư Bán (thường gọi là Giá Bán 1).
- Nếu bạn muốn “mặc cả”: Hãy đặt giá thấp hơn giá hiện tại một chút và chấp nhận chờ đợi.
Bước 4: Nhập lệnh Chọn loại lệnh là LO (thường là mặc định). Nhập mức giá bạn đã tính toán. Nhập khối lượng. Bấm xác nhận.
Ví dụ thực tế: Chiến lược “Rải Đinh” với lệnh LO
Thay vì dồn hết tiền mua một lần tại một mức giá (rất rủi ro), các nhà đầu tư kinh nghiệm thường dùng lệnh LO để chia nhỏ lệnh mua. Đây là chiến lược rất hay mà người mới nên học hỏi.
Ví dụ bạn có 100 triệu đồng muốn mua cổ phiếu ngân hàng MBBank (MBB). Giá hiện tại là 20 ngàn đồng. Thay vì đặt một lệnh LO mua hết 100 triệu giá 20 ngàn, bạn có thể chia làm 3 lệnh nhỏ:
- Lệnh 1: Mua 30 triệu với giá 20 ngàn đồng (để có vị thế ngay).
- Lệnh 2: Đặt lệnh LO chờ mua 30 triệu với giá 19 ngàn 800 đồng (phòng khi giá rung lắc giảm nhẹ).
- Lệnh 3: Đặt lệnh LO chờ mua 40 triệu còn lại với giá 19 ngàn 500 đồng (bắt đáy nếu giá giảm sâu trong phiên).
Nếu thị trường giảm, bạn sẽ mua được giá trung bình rất tốt. Nếu thị trường tăng luôn, bạn cũng đã có một phần hàng trong tay từ Lệnh 1. Lệnh LO cho phép bạn thực hiện chiến thuật này một cách dễ dàng.
Khi nào nên dùng và không nên dùng lệnh LO?
Mặc dù lệnh LO là lệnh “quốc dân”, nhưng không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu.
Nên dùng lệnh LO khi:
- Thị trường biến động nhẹ, đi ngang.
- Cổ phiếu có thanh khoản tốt (mua bán tấp nập).
- Bạn là người mới, cần sự an toàn và kỷ luật về giá.
- Bạn không có thời gian canh bảng điện liên tục (đặt lệnh sẵn từ tối hôm trước hoặc đầu giờ sáng).
Không nên dùng lệnh LO (hoặc cân nhắc kỹ) khi:
- Thị trường đang sập mạnh hoặc tăng trần quá nóng. Lúc này giá thay đổi quá nhanh, lệnh LO của bạn có thể không bao giờ khớp được, khiến bạn lỡ tàu hoặc không cắt lỗ kịp.
- Bạn muốn bán tháo cổ phiếu bằng mọi giá để thu tiền về. Lúc này lệnh MP sẽ hiệu quả hơn.
Kết luận
Hiểu rõ lệnh LO là gì chính là bài học vỡ lòng quan trọng nhất của mọi nhà đầu tư. Từ điển tài chính này dạy chúng ta bài học về sự kiên nhẫn và kỷ luật – hai yếu tố sống còn trên thị trường tài chính.
Đừng vội vàng đuổi theo những mức giá xanh tím trên bảng điện. Hãy bình tĩnh, tính toán mức giá hợp lý và sử dụng lệnh LO như một công cụ để “mặc cả” thông minh với thị trường.
Bạn đã sẵn sàng để đặt lệnh LO đầu tiên chưa? Hãy thử mở bảng giá lên, quan sát cách các mức giá ở cột Dư Mua và Dư Bán thay đổi, bạn sẽ thấy cuộc chiến “ngã giá” này thú vị hơn bạn nghĩ rất nhiều.
