Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao giá một cổ phiếu như HPG của Hòa Phát cứ giảm đến một mức nào đó rồi lại bật tăng lên như có một đôi tay vô hình đỡ lấy? Hay tại sao cổ phiếu VNM của Vinamilk cứ tăng đến một vùng giá nhất định là lại bị “dội” ngược trở lại như đụng phải một bức tường thép?
Trong đầu tư chứng khoán, hiện tượng này không phải là ngẫu nhiên. Đó chính là sự vận hành của hỗ trợ và kháng cự. Hiểu được hai khái niệm này giống như việc bạn có được một tấm bản đồ địa hình trong tay. Bạn sẽ biết đâu là vùng trũng an toàn để dừng chân và đâu là đỉnh dốc cheo leo cần phải cẩn trọng.
Bài viết này sẽ giúp bạn bóc tách từng lớp ý nghĩa của hỗ trợ và kháng cự một cách bình dân nhất. Chúng ta sẽ không dùng những thuật ngữ đao to búa lớn mà sẽ nhìn nhận thị trường qua những ví dụ đời thường để bạn có thể tự tin quan sát bảng điện ngay sau khi đọc xong.
Hỗ trợ và Kháng cự là gì qua hình ảnh quả bóng nảy
Để hiểu về hỗ trợ và kháng cự, bạn hãy tưởng tượng mình đang đứng trong một căn phòng và tung một quả bóng cao su thật mạnh xuống sàn. Quả bóng chạm sàn rồi nảy lên. Sau đó, nó bay lên chạm trần nhà rồi lại rơi xuống.
Trong thế giới chứng khoán, giá cổ phiếu chính là quả bóng đó. Sàn nhà mà quả bóng chạm vào chính là vùng hỗ trợ. Còn trần nhà ngăn quả bóng bay cao hơn chính là vùng kháng cự.
Vùng hỗ trợ – Chiếc “sàn nhà” vững chãi
Vùng hỗ trợ là mức giá mà tại đó, lực mua được dự báo là đủ mạnh để ngăn cản giá không giảm thêm nữa. Khi giá cổ phiếu lùi về vùng này, những người đang cầm tiền cảm thấy mức giá này đã “đủ rẻ” và bắt đầu nhảy vào mua.
Sự gia tăng đột ngột của lực mua này tạo nên một cái giá đỡ, giúp cổ phiếu ngừng rơi và có xu hướng bật ngược trở lại. Ví dụ, nếu cổ phiếu FPT thường xuyên giảm về vùng 100.000đ rồi lại tăng lên, thì mức 100.000đ chính là một vùng hỗ trợ tâm lý rất mạnh.
Vùng kháng cự – Chiếc “trần nhà” kiên cố
Ngược lại với hỗ trợ, vùng kháng cự là mức giá mà tại đó lực bán bắt đầu chiếm ưu thế, khiến giá cổ phiếu khó có thể tăng cao hơn. Khi giá tiến gần đến “trần nhà” này, những người đang nắm giữ cổ phiếu bắt đầu có tâm lý muốn chốt lời vì sợ giá sẽ giảm trở lại.
Đồng thời, những người đứng ngoài cũng không dám mua vào vì thấy giá đã quá cao. Khi lực bán lớn hơn lực mua, giá cổ phiếu sẽ bị đẩy lùi xuống. Hãy tưởng tượng cổ phiếu VCB của Vietcombank cứ chạm mốc 95.000đ là lại quay đầu giảm, thì 95.000đ chính là vùng kháng cự.
Xem thêm: Vốn hóa thị trường và những sai lầm F0
Tại sao hỗ trợ và kháng cự lại tồn tại?
Nhiều người mới thường lầm tưởng đây là một công thức toán học phức tạp nào đó. Thực tế, hỗ trợ và kháng cự tồn tại hoàn toàn dựa trên tâm lý và hành vi của con người trên thị trường. Nó là kết quả của sự ghi nhớ và kỳ vọng.
Tâm lý của những người “tiếc nuối”
Hãy tưởng tượng bạn định mua cổ phiếu MWG của Thế Giới Di Động ở giá 40.000đ nhưng lại chần chừ. Sau đó giá vọt lên 50.000đ. Bạn cảm thấy rất tiếc nuối và tự nhủ: “Nếu nó quay về 40.000đ một lần nữa, mình chắc chắn sẽ mua”.
Không chỉ mình bạn, mà hàng ngàn nhà đầu tư khác cũng có tâm lý tương tự. Khi giá thực sự quay về vùng 40.000đ, một làn sóng mua vào khổng lồ xuất hiện. Chính lực mua từ những người “tiếc nuối” này đã tạo nên vùng hỗ trợ.
Tâm lý của những người “về bờ”
Ở chiều ngược lại, hãy nghĩ về những người đã lỡ mua cổ phiếu ở vùng đỉnh. Ví dụ bạn mua cổ phiếu VIC của Vingroup ở giá 60.000đ, sau đó giá giảm sâu xuống 45.000đ. Bạn cảm thấy đau đớn và chỉ mong giá tăng lại để “hòa vốn là bán”.
Khi giá cổ phiếu hồi phục dần từ 45.000đ lên lại 60.000đ, bạn và rất nhiều người khác lập tức đem hàng ra bán để giải tỏa tâm lý lo sợ. Lực bán ồ ạt này tạo ra một bức tường ngăn cản giá tăng tiếp, tạo nên vùng kháng cự.
Cách xác định hỗ trợ và kháng cự cho người mới
Đừng cố gắng tìm một con số chính xác đến từng đồng. Hãy nhớ rằng hỗ trợ và kháng cự là một “vùng giá”, không phải là một “điểm giá”. Việc xác định chúng giống như bạn nhìn vào một dải lụa hơn là một sợi chỉ mỏng.
Dựa vào các đỉnh và đáy trong quá khứ
Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất. Bạn hãy nhìn vào biểu đồ giá của một cổ phiếu trong khoảng 3 đến 6 tháng gần nhất.
- Những điểm mà tại đó giá đảo chiều từ giảm sang tăng được gọi là các đáy. Nối các đáy này lại, bạn sẽ thấy vùng hỗ trợ.
- Những điểm mà tại đó giá đảo chiều từ tăng sang giảm được gọi là các đỉnh. Nối các đỉnh này lại, bạn sẽ thấy vùng kháng cự.
Ví dụ, nếu trong 1 năm qua, cổ phiếu MSN của Masan có 3 lần giảm về vùng 70.000đ rồi bật lên, thì vùng 70.000đ là một hỗ trợ cực kỳ đáng tin cậy. Càng nhiều lần giá chạm vào rồi bật lại, vùng đó càng có giá trị.
Dựa vào các con số tròn (Ngưỡng tâm lý)
Con người chúng ta có xu hướng ghi nhớ các con số tròn dễ dàng hơn. Trong chứng khoán, các con số như 20.000đ, 50.000đ, 100.000đ hay các mốc điểm số của thị trường như 1.200 điểm thường trở thành các vùng hỗ trợ và kháng cự tự nhiên.
Khi chỉ số VN-Index tiệm cận mốc 1.300 điểm, tâm lý nhà đầu tư thường trở nên thận trọng hơn. Nhiều người chọn cách bán ra để bảo vệ thành quả vì lo ngại đây là một cột mốc khó vượt qua. Chính hành động này vô tình biến con số 1.300 trở thành một vùng kháng cự tâm lý mạnh mẽ.
Xem thêm: IPO là gì?
Hiện tượng đổi vai: Khi trần nhà biến thành sàn nhà
Đây là phần thú vị nhất và cũng là nơi người mới hay bị rối nhất. Trong chứng khoán, không có gì là vĩnh cửu. Một khi quả bóng bay đủ mạnh để phá vỡ trần nhà, nó sẽ bay lên một tầng cao mới.
Khi giá cổ phiếu vượt qua vùng kháng cự với một lực mua cực mạnh, thì ngay lập tức, vùng kháng cự cũ đó sẽ trở thành vùng hỗ trợ mới.
Ví dụ thực tế về sự đổi vai
Giả sử cổ phiếu GAS của PV GAS đã loay hoay mãi không vượt được mức giá 100.000đ trong suốt cả năm. Mức 100.000đ lúc này là một cái “trần nhà” (kháng cự) rất cứng.
Tuy nhiên, do kết quả kinh doanh đột phá, giá GAS tăng vọt lên 110.000đ. Lúc này, những người đã bán ở giá 100.000đ cảm thấy sai lầm và chờ đợi giá quay lại mức đó để mua lại. Những người chưa kịp mua cũng chờ giá “giảm điều chỉnh” về 100.000đ để lên tàu.
Kết quả là khi giá GAS giảm nhẹ từ 110.000đ về lại 100.000đ, nó không giảm sâu hơn được nữa vì có quá nhiều người đợi mua. Cái “trần nhà” cũ giờ đây đã biến thành cái “sàn nhà” (hỗ trợ) mới giúp nâng đỡ giá cổ phiếu.
Những hiểu lầm tai hại của người mới về hỗ trợ và kháng cự
Sai lầm trong việc hiểu bản chất của hỗ trợ và kháng cự có thể khiến bạn mất tiền oan hoặc bỏ lỡ những cơ hội tuyệt vời. Hãy cùng điểm qua những hiểu lầm phổ biến nhất.
Hiểu lầm 1: Hỗ trợ và kháng cự là những bức tường không thể phá vỡ
Nhiều người mới tin rằng cứ chạm hỗ trợ là chắc chắn giá sẽ tăng, hoặc cứ chạm kháng cự là giá sẽ giảm. Điều này hoàn toàn sai.
Hãy tưởng tượng sàn nhà gỗ bị mối mọt, nếu quả bóng rơi xuống quá mạnh và nhiều lần, sàn nhà có thể bị thủng. Trong chứng khoán, nếu một cổ phiếu liên tục bị bán tháo với khối lượng lớn, vùng hỗ trợ dù mạnh đến đâu cũng sẽ bị xuyên thủng.
Khi vùng hỗ trợ bị phá vỡ, đó là tín hiệu cho thấy phe bán đang hoàn toàn áp đảo và giá có thể còn giảm sâu hơn rất nhiều.
Hiểu lầm 2: Càng nhiều lần chạm vào thì vùng đó càng yếu đi
Thực tế thường ngược lại. Một vùng giá được thử thách càng nhiều lần mà vẫn đứng vững thì vùng đó càng có uy tín.
Nếu cổ phiếu HPG của Hòa Phát chạm vùng giá 25.000đ tới 5 lần trong nửa năm và lần nào cũng bật tăng mạnh mẽ, thì nhà đầu tư sẽ tin tưởng tuyệt đối vào “độ cứng” của vùng này. Niềm tin càng lớn, lực mua chờ sẵn ở đó càng nhiều, làm cho hỗ trợ đó ngày càng mạnh hơn.
Tuy nhiên, bạn cũng cần quan sát lực bật. Nếu những lần sau giá chạm hỗ trợ nhưng bật lên rất yếu ớt, đó có thể là dấu hiệu cho thấy lực mua đang cạn kiệt và vùng hỗ trợ sắp bị “thủng”.
Hiểu lầm 3: Coi hỗ trợ và kháng cự là một con số đứng yên
Thị trường luôn biến động. Đôi khi giá cổ phiếu chỉ cần chạm sát vùng hỗ trợ là đã bật lên, hoặc đôi khi nó “nhúng” qua vùng hỗ trợ một chút rồi mới quay đầu.
Nếu bạn đặt lệnh mua tại chính xác con số 50.000đ vì nghĩ đó là hỗ trợ, bạn có thể bị lỡ cơ hội khi giá chỉ về đến 50.200đ rồi vọt tăng. Ngược lại, nếu giá giảm xuống 49.800đ, bạn có thể hoảng loạn bán cắt lỗ đúng ngay đáy.
Luôn nhớ: Hãy nhìn nhận đây là một vùng giá, một khoảng đệm an toàn chứ không phải một vạch kẻ duy nhất.
Xem thêm: EPS là gì? Phân biệt EPS cơ bản và EPS pha loãng
Hiểu đúng để ra quyết định đầu tư thông minh hơn
Việc nắm vững kiến thức về hỗ trợ và kháng cự không giúp bạn dự đoán chính xác 100% tương lai, nhưng nó giúp bạn quản trị rủi ro cực tốt.
Xác định điểm dừng lỗ (Stop loss) hợp lý
Một trong những quy tắc vàng của nhà đầu tư chuyên nghiệp là không bao giờ để một khoản lỗ nhỏ biến thành một khoản lỗ lớn. Vùng hỗ trợ chính là căn cứ để bạn đặt điểm dừng lỗ.
Nếu bạn mua cổ phiếu ACB ở giá 26.000đ vì tin rằng vùng 25.000đ là hỗ trợ mạnh, bạn nên đặt lệnh bán tự động nếu giá giảm xuống dưới 24.500đ. Việc giá xuyên thủng hỗ trợ là bằng chứng cho thấy nhận định ban đầu của bạn đã sai, và việc thoát hàng lúc này giúp bạn bảo vệ vốn để làm lại ở cơ hội khác.
Tránh tâm lý “mua đuổi” tại vùng kháng cự
Sai lầm lớn nhất của người mới là thấy giá cổ phiếu tăng xanh tím thì hưng phấn nhảy vào mua ngay tại vùng kháng cự. Đây là khu vực mà xác suất giá quay đầu giảm là rất cao.
Thay vì mua đuổi, người hiểu về hỗ trợ và kháng cự sẽ kiên nhẫn quan sát. Nếu giá vượt qua kháng cự một cách dứt khoát, họ sẽ chờ giá quay lại kiểm tra (test) lại vùng đó (giờ đã thành hỗ trợ) rồi mới giải ngân. Cách làm này giúp bạn có một vị thế an toàn hơn nhiều so với việc đánh cược ở vùng đỉnh.
Tối ưu hóa lợi nhuận
Nếu bạn đang nắm giữ một cổ phiếu đang tăng trưởng tốt, vùng kháng cự là nơi bạn nên cân nhắc chốt lời một phần. Đừng quá tham lam kỳ vọng cổ phiếu sẽ tăng mãi mãi. Việc hiện thực hóa lợi nhuận tại các vùng “trần nhà” giúp bạn luôn ở trong tư thế chủ động, dù thị trường có đột ngột quay xe.
Xem thêm: Margin là gì?
Lời khuyên cho hành trình bắt đầu
Học về hỗ trợ và kháng cự cũng giống như học lái xe. Lúc đầu bạn sẽ thấy hơi rối mắt khi nhìn vào những biểu đồ xanh đỏ. Nhưng chỉ cần bạn thực hành quan sát mỗi ngày, dần dần đôi mắt bạn sẽ tự động nhận ra những vùng “sàn” và “trần” này một cách tự nhiên.
Hãy bắt đầu bằng việc mở biểu đồ của những cổ phiếu quen thuộc trong nhóm VN30 như VCB, HPG, hay FPT. Thử dùng bút chì vẽ lại những đỉnh và đáy mà bạn thấy. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy lịch sử thường lặp lại một cách kỳ lạ tại những vùng giá đó.
Đầu tư là một chặng đường dài, và việc hiểu rõ luật chơi của dòng tiền thông qua hỗ trợ và kháng cự chính là bước đệm vững chắc nhất để bạn không bị ngã trên thị trường tài chính đầy khốc liệt này.
Lưu ý: Các kiến thức về kỹ thuật chỉ mang tính chất tham khảo dựa trên dữ liệu quá khứ. Thị trường chứng khoán luôn tiềm ẩn rủi ro bất ngờ từ các yếu tố vĩ mô và tin tức. Bạn nên kiểm tra các quy định hiện hành và kết hợp nhiều phương pháp phân tích trước khi đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng.
