Bạn đã mở tài khoản thành công, đã nạp tiền và giờ đang nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại với hàng loạt con số xanh đỏ nhảy múa. Bạn muốn sở hữu những cổ phiếu đầu tiên nhưng lại sợ ấn nhầm một nút nào đó và làm mất tiền? Đừng lo lắng, việc đặt lệnh chứng khoán thực chất không hề phức tạp như bạn nghĩ.
Trong bài viết này, mình sẽ đóng vai một người bạn đồng hành, cầm tay chỉ việc cho bạn từng bước một. Chúng ta sẽ đi từ lúc đăng nhập cho đến khi bạn nhận được thông báo khớp lệnh thành công. Mục tiêu là giúp bạn tự tin thực hiện giao dịch đầu tiên trên App mà không cần phải hỏi ai.
Trước khi bắt đầu, bạn cần lưu ý rằng các quy định về thời gian giao dịch, phí hay các loại lệnh có thể thay đổi theo quy định của cơ quan quản lý và từng công ty chứng khoán. Bạn nên kiểm tra quy định hiện hành tại thời điểm giao dịch để đảm bảo chính xác nhất.
Đặt lệnh chứng khoán là gì và tại sao nó quan trọng?
Nói một cách đơn giản nhất, đặt lệnh chứng khoán là cách bạn gửi một “yêu cầu” đến sàn giao dịch. Bạn nói với họ rằng: “Tôi muốn mua (hoặc bán) cổ phiếu này, với số lượng này và ở mức giá này”.
Nhiều người mới thường hiểu lầm rằng cứ bấm nút Mua là tiền sẽ trừ và cổ phiếu sẽ về tài khoản ngay lập tức giống như mua hàng trên Shopee. Thực tế, lệnh của bạn phải trải qua một quá trình “khớp”. Nếu mức giá bạn đưa ra phù hợp với người bán, giao dịch mới diễn ra.
Việc hiểu rõ cách đặt lệnh chứng khoán giúp bạn kiểm soát được túi tiền của mình. Chỉ cần nhập thừa một số 0 ở phần số lượng, hoặc chọn nhầm lệnh Bán thành lệnh Mua, bạn có thể rơi vào tình huống dở khóc dở cười. Hiểu đúng quy trình sẽ giúp bạn bình tĩnh hơn, tránh được những sai sót ngớ ngẩn do tâm lý vội vàng.
Xem thêm: Tại sao vốn hóa thị trường quan trọng hơn giá cổ phiếu?
Bước 1: Chuẩn bị “vũ khí” trước khi đặt lệnh
Để buổi “ra quân” đầu tiên thuận lợi, bạn cần kiểm tra lại một vài thứ cơ bản trên App của mình.
Đầu tiên là số dư tiền. Hãy đảm bảo tiền đã nằm trong tiểu khoản giao dịch (thường là tiểu khoản thường – đuôi 1). Nếu bạn định mua 100 cổ phiếu của Hòa Phát (mã HPG) với giá 28.000đ mỗi cổ phiếu, bạn cần có ít nhất 2.800.000đ cộng thêm một khoảng nhỏ phí giao dịch trong tài khoản.
Thứ hai là thời gian. Thị trường chứng khoán Việt Nam chỉ hoạt động từ thứ Hai đến thứ Sáu, trừ các ngày lễ. Buổi sáng bắt đầu từ 9 giờ đến 11 giờ 30, buổi chiều từ 13 giờ đến 14 giờ 45. Nếu bạn đặt lệnh chứng khoán vào tối chủ nhật, lệnh đó sẽ ở trạng thái chờ và chỉ được gửi lên sàn vào sáng thứ Hai.
Cuối cùng là mã chứng khoán. Đừng nhầm lẫn giữa các mã có tên gần giống nhau. Ví dụ, nếu muốn mua Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, bạn phải tìm mã VCB (Vietcombank), tránh nhầm lẫn sang các mã ngân hàng khác.
Bước 2: Đăng nhập và tìm kiếm mã cổ phiếu
Mở App chứng khoán trên điện thoại lên. Hầu hết các App hiện nay đều hỗ trợ đăng nhập bằng vân tay hoặc khuôn mặt (FaceID). Đây là cách nhanh nhất và an toàn nhất để bạn không phải gõ mật khẩu dài dòng mỗi khi cần giao dịch gấp.
Sau khi vào bên trong, hãy tìm biểu tượng chiếc kính lúp hoặc ô “Tìm kiếm”. Tại đây, bạn gõ mã cổ phiếu mình muốn mua.
Ví dụ, bạn muốn mua cổ phiếu của Vinamilk, hãy gõ VNM. Ngay lập tức, màn hình sẽ hiện ra bảng giá chi tiết của VNM với các mức giá xanh, đỏ, vàng. Đừng quá hoang mang với những con số này. Điều bạn cần quan tâm nhất lúc này là nút “Mua” màu xanh và nút “Bán” màu đỏ thường nằm ở phía dưới màn hình.
Người mới hay nhầm ở bước này là chọn sai mã. Có những mã cổ phiếu rất giống nhau về tên nhưng khác biệt hoàn toàn về doanh nghiệp. Hãy luôn kiểm tra tên đầy đủ của công ty hiện ra ngay dưới mã chứng khoán để chắc chắn bạn đang đầu tư đúng chỗ.
Xem thêm: Thanh khoản là gì trong chứng khoán?
Bước 3: Cách điền thông tin vào phiếu đặt lệnh
Đây là phần quan trọng nhất trong quy trình đặt lệnh chứng khoán. Khi bạn bấm vào nút Mua, một màn hình (phiếu lệnh) sẽ hiện ra. Bạn cần điền các thông tin sau:
1. Số lượng cổ phiếu
Tại sàn chứng khoán Việt Nam, đơn vị giao dịch tối thiểu là 100 cổ phiếu. Điều này có nghĩa là bạn không thể mua lẻ 1 hay 10 cổ phiếu. Bạn phải nhập các con số như 100, 200, 1.000…
Một sai lầm kinh điển của người mới là nhập số tiền mình có vào ô số lượng. Hãy nhớ: Ô này chỉ nhận số lượng cổ phiếu. Nếu bạn có 10.000.000đ và muốn mua cổ phiếu Vingroup (mã VIC) giá 40.000đ, bạn hãy lấy 10.000.000đ chia cho 40.000đ để ra kết quả là 250. Nhưng vì quy định lô 100, bạn chỉ có thể mua tối đa 200 cổ phiếu.
2. Loại lệnh (Quan trọng)
Khi bấm vào ô “Loại lệnh”, bạn sẽ thấy hiện ra một danh sách như LO, MP, ATO, ATC. Đối với người mới, mình khuyên bạn chỉ nên quan tâm đến lệnh LO (Lệnh giới hạn).
Lệnh LO cho phép bạn tự quyết định mức giá mình muốn mua hoặc bán. Nếu bạn đặt mua VCB với giá 90.000đ, hệ thống sẽ chỉ khớp lệnh nếu có người bán với giá 90.000đ hoặc thấp hơn. Điều này giúp bạn kiểm soát được số tiền mình bỏ ra, không bị mua hớ.
Các loại lệnh như MP (lệnh thị trường) sẽ mua bằng mọi giá. Nếu thị trường đang biến động mạnh, việc dùng lệnh MP có thể khiến bạn mua cổ phiếu với giá cao hơn rất nhiều so với dự tính. Hãy kiên nhẫn với lệnh LO.
3. Mức giá
Nếu chọn lệnh LO, bạn phải nhập mức giá cụ thể. Hãy nhìn vào bảng giá để thấy “Giá khớp gần nhất” hoặc “Giá bên bán”. Nếu bạn muốn mua ngay lập tức, bạn có thể nhập mức giá bằng với giá mà người khác đang rao bán thấp nhất (bên cột Bán 1).
Ví dụ, cổ phiếu FPT đang có người bán ở giá 120.000đ. Nếu bạn nhập giá 120.000đ vào phiếu lệnh, khả năng cao lệnh của bạn sẽ khớp ngay lập tức. Nếu bạn nhập 119.000đ, lệnh của bạn sẽ phải nằm chờ ở cột “Bên mua” cho đến khi có ai đó chấp nhận bán rẻ cho bạn.
Bước 4: Xác nhận và nhập mã OTP
Sau khi đã kiểm tra kỹ mã cổ phiếu, số lượng và giá, bạn nhấn nút “Mua” (hoặc “Bán”). Lúc này, App sẽ không thực hiện ngay mà hiện lên một bảng tóm tắt để bạn xác nhận lại lần cuối.
Tại đây, bạn sẽ thấy tổng số tiền dự kiến phải trả. Hãy nhìn kỹ một lần nữa: Có đúng là mua 100 cổ phiếu không? Có đúng giá đó không?
Tiếp theo là bước bảo mật. App sẽ yêu cầu bạn nhập mã PIN giao dịch hoặc mã Smart OTP. Smart OTP hiện nay thường được tích hợp sẵn trong App. Bạn chỉ cần nhấn “Lấy mã” và “Xác nhận”. Đây là lớp bảo vệ cuối cùng để đảm bảo rằng chính bạn là người thực hiện giao dịch này chứ không phải ai đó cầm nhầm điện thoại của bạn.
Nhiều người mới thường lúng túng ở bước Smart OTP vì mã này thay đổi liên tục sau mỗi 30 giây. Đừng vội vàng, nếu mã hết hạn, bạn chỉ cần yêu cầu lấy mã mới. Đừng cố nhập mã cũ vì lệnh sẽ bị báo lỗi.
Xem thêm: Hiểu rõ ROE là gì trong 5 phút
Bước 5: Theo dõi trạng thái lệnh sau khi đặt
Sau khi nhấn xác nhận, không có nghĩa là bạn đã có cổ phiếu trong tay. Bạn cần vào mục “Sổ lệnh” hoặc “Danh sách lệnh trong ngày” để theo dõi.
Lệnh của bạn sẽ có một trong các trạng thái sau:
- Chờ gửi: Lệnh đang được chuyển lên sàn (thường chỉ mất vài giây).
- Đang chờ khớp: Lệnh đã lên sàn nhưng chưa có ai mua/bán với mức giá của bạn.
- Khớp một phần: Ví dụ bạn muốn mua 1.000 cổ phiếu nhưng mới chỉ có người bán cho bạn 500 cổ phiếu ở mức giá đó.
- Khớp toàn bộ: Chúc mừng, bạn đã hoàn thành giao dịch thành công!
- Đã hủy: Lệnh không còn hiệu lực do bạn chủ động hủy hoặc hết phiên giao dịch mà không khớp.
Nếu thấy lệnh mãi ở trạng thái “Đang chờ khớp” mà bạn lại đang rất muốn mua cổ phiếu đó, bạn có thể sử dụng tính năng “Sửa lệnh” để tăng giá mua lên một chút, hoặc “Hủy lệnh” để đặt lại một lệnh mới.
Những hiểu lầm phổ biến khi đặt lệnh trên App
Người mới thường có những cách hiểu sai khiến việc giao dịch trở nên căng thẳng. Hãy cùng điều chỉnh lại để bạn tự tin hơn:
Hiểu lầm 1: “Tôi đặt lệnh mua giá 50.000đ cho cổ phiếu GAS, nhưng thấy giá thị trường giảm xuống 49.000đ mà lệnh của tôi vẫn chưa khớp.” Giải thích: Có thể lúc đó trên sàn đang ưu tiên khớp các lệnh có mức giá tốt hơn hoặc lệnh của người đặt trước bạn. Chứng khoán khớp theo ưu tiên: Giá tốt nhất rồi đến Thời gian sớm nhất. Bạn không thể đòi hỏi khớp ngay nếu có hàng nghìn người khác cũng đang chờ mua giống bạn.
Hiểu lầm 2: “Tôi vừa bấm Mua xong là tiền mất luôn nhưng chẳng thấy cổ phiếu đâu.” Giải thích: Khi lệnh được gửi đi, số tiền tương ứng sẽ bị “phong tỏa” để đảm bảo bạn có đủ khả năng thanh toán. Nếu lệnh chưa khớp, tiền vẫn nằm đó nhưng bạn không dùng được vào việc khác. Nếu bạn hủy lệnh, số tiền này sẽ được trả về số dư khả dụng ngay lập tức. Còn cổ phiếu thì theo quy định hiện hành, thường phải sau khoảng 2 ngày làm việc (T+2) thì cổ phiếu mới thực sự “về” tài khoản để bạn có thể bán.
Hiểu lầm 3: “Đặt lệnh nhầm thì không sửa được.” Giải thích: Bạn hoàn toàn có thể sửa hoặc hủy lệnh nếu lệnh đó chưa được khớp. Tuy nhiên, trong những phút cuối phiên (phiên ATC từ 14 giờ 30 đến 14 giờ 45), quy định của sàn là không được phép sửa hay hủy lệnh. Vì vậy, hãy cực kỳ cẩn thận khi giao dịch vào cuối ngày.
Mẹo nhỏ để đặt lệnh “mượt mà” hơn
Để trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp ngay từ những bước đầu, bạn có thể áp dụng vài mẹo nhỏ sau:
- Sử dụng Danh mục theo dõi (Watchlist): Thay vì mỗi lần mua lại phải tìm kiếm mã, hãy cho các mã như HPG, VNM, VCB vào một danh mục riêng. Khi cần đặt lệnh, bạn chỉ cần chạm vào mã đó, App sẽ dẫn thẳng đến phiếu lệnh.
- Chia nhỏ lệnh: Nếu bạn định mua số lượng lớn, đừng đặt tất cả vào một mức giá. Hãy chia ra nhiều mức giá khác nhau (ví dụ một ít ở giá 28.000đ, một ít ở 27.800đ). Điều này giúp bạn có mức giá trung bình tốt hơn.
- Kiểm tra kết nối mạng: Nghe có vẻ thừa nhưng rất nhiều người bị lỗi “Lệnh không gửi được” chỉ vì sóng Wifi yếu hoặc 4G hết dung lượng đúng lúc thị trường đang biến động.
- Luôn đăng xuất sau khi dùng: Dù có Smart OTP nhưng việc đăng xuất khỏi App sau khi giao dịch xong luôn là thói quen tốt để bảo vệ tài sản của mình.
Việc đặt lệnh chứng khoán thực sự là một kỹ năng thực hành. Bạn có thể thử đặt lệnh mua số lượng tối thiểu (100 cổ phiếu) của một mã có thị giá thấp trong VN30 như POW hoặc TPB để làm quen với cảm giác. Một khi đã khớp thành công một vài lần, bạn sẽ thấy mọi thứ trở nên rất tự nhiên.
Chúc bạn có những giao dịch đầu tiên thuận lợi và bắt đầu hành trình đầu tư một cách tự tin nhất!
