Bạn đã bao giờ rơi vào cảnh vừa nhận lương đầu tháng, đến giữa tháng đã phải “thắt lưng buộc bụng” chưa? Hay bạn rất muốn bắt đầu hành trình đầu tư chứng khoán nhưng nhìn lại ví tiền thì chẳng còn đồng nào để mua nổi một cổ phiếu? Đây là tình trạng chung của rất nhiều người mới khi chưa biết cách làm chủ dòng tiền của mình.
Phương pháp 6 chiếc hũ tài chính (hay còn gọi là JARS) chính là chìa khóa giúp bạn thoát khỏi vòng xoáy đó. Không chỉ là cách chia tiền thông thường, đây là một hệ thống tư duy được triệu phú T. Harv Eker đúc kết để giúp bất kỳ ai, dù thu nhập cao hay thấp, cũng có thể đạt được sự tự do và thảnh thơi trong tâm trí.
Bài viết này Nền Tảng Đầu Tư sẽ hướng dẫn bạn cách áp dụng 6 chiếc hũ tài chính một cách chi tiết nhất, giải mã những hiểu lầm tai hại mà người mới hay mắc phải và cách để bạn vừa có tiền đi du lịch, vừa có quỹ đầu tư vào những doanh nghiệp hàng đầu như FPT hay Vinamilk mà không cảm thấy tội lỗi.
6 chiếc hũ tài chính thực chất là gì?
Nói một cách đơn giản nhất, 6 chiếc hũ tài chính là việc bạn chia toàn bộ số tiền mình kiếm được mỗi tháng vào 6 phần khác nhau. Mỗi phần này có một nhiệm vụ riêng biệt và bạn tuyệt đối không được “mượn” tiền từ hũ này sang hũ khác một cách tùy tiện.
Hãy tưởng tượng bạn có 6 cái hũ thực thụ trên bàn. Khi nhận lương 10.000.000đ, thay vì để tất cả trong một thẻ ngân hàng và tiêu đến đâu hay đến đó, bạn sẽ chia nhỏ số tiền này ra. Một phần để ăn uống, một phần để đi học, một phần để dành cho tương lai và thậm chí có cả một phần để bạn “ăn chơi xả láng”.
Nhiều người mới thường nghĩ rằng: “Tiền ít thế này chia ra làm gì cho mệt, khi nào giàu rồi mới quản lý”. Đây chính là sai lầm lớn nhất. Sự thật là bạn quản lý tiền để trở nên giàu có, chứ không phải đợi giàu rồi mới quản lý. Việc luyện tập thói quen chia tiền vào 6 chiếc hũ tài chính quan trọng hơn rất nhiều so với số tiền bạn đang có trong tay.
Xem thêm: Đầu tư ETF là gì?
Tại sao người mới thường thất bại khi quản lý tài chính?
Hầu hết chúng ta đều được dạy rằng: Thu nhập trừ đi Chi tiêu sẽ bằng Tiết kiệm. Tức là bạn cứ tiêu xài thoải mái, cuối tháng còn dư bao nhiêu thì mới đem đi cất. Kết quả là thường… chẳng còn đồng nào để cất cả.
Sai lầm này dẫn đến việc bạn luôn sống trong trạng thái lo âu. Bạn không dám mua một món đồ mình thích vì sợ thiếu tiền trả tiền nhà. Bạn không dám bỏ tiền ra mua một khóa học đầu tư chứng khoán vì thấy nó quá đắt đỏ. Bạn lại càng không có vốn để mua những cổ phiếu tiềm năng trong rổ VN30 như HPG của Tập đoàn Hòa Phát hay VCB của Vietcombank.
Cách hiểu đúng phải là: Thu nhập trừ đi Tiết kiệm (và các quỹ khác) sẽ bằng Chi tiêu. Khi bạn chủ động chia tiền vào 6 chiếc hũ tài chính ngay khi vừa nhận lương, bạn đã thiết lập một “hàng rào bảo vệ” cho tương lai của mình. Bạn sẽ biết chính xác mình được phép tiêu bao nhiêu và cần giữ lại bao nhiêu.
Chi tiết cách phân bổ 6 chiếc hũ tài chính cho người mới
Chúng ta sẽ đi sâu vào từng hũ một. Hãy nhớ rằng tỷ lệ phần trăm dưới đây là con số tiêu chuẩn, bạn có thể điều chỉnh nhẹ nhàng sao cho phù hợp với hoàn cảnh thực tế của mình tại Việt Nam.
Hũ 1: Nhu cầu thiết yếu – Chiếm 55% thu nhập
Đây là chiếc hũ lớn nhất, dùng để chi trả cho các hoạt động sống cơ bản hằng ngày của bạn. Nó bao gồm tiền thuê nhà, tiền điện nước, internet, tiền ăn uống, xăng xe và các hóa đơn bắt buộc khác.
Ví dụ: Nếu thu nhập của bạn là 15.000.000đ mỗi tháng, bạn nên khống chế chi phí sinh hoạt trong khoảng 8.250.000đ.
Người mới hay nhầm lẫn ở chỗ: Họ thường gộp cả tiền đi đám cưới, tiền mua quần áo mới hay tiền đi cà phê với bạn bè vào hũ này. Thực tế, hũ này chỉ dành cho những thứ nếu không có chúng, bạn không thể duy trì cuộc sống bình thường được. Nếu chi phí thiết yếu của bạn đang chiếm tới 80% thu nhập, đó là báo động đỏ. Bạn cần tìm cách tăng thu nhập hoặc cắt giảm bớt những nhu cầu không cần thiết để đưa về con số 55%.
Xem thêm: Nợ Tốt và Nợ Xấu
Hũ 2: Tiết kiệm dài hạn – Chiếm 10% thu nhập
Mục đích của hũ này là để dành cho những mục tiêu lớn trong tương lai hoặc các trường hợp khẩn cấp. Đó có thể là tiền để mua một chiếc xe máy mới, tiền làm đám cưới hoặc quỹ dự phòng khi ốm đau, thất nghiệp.
Với thu nhập 15.000.000đ, mỗi tháng bạn bỏ vào đây 1.500.000đ. Sau một năm, bạn sẽ có 18.000.000đ. Đây là khoản tiền giúp bạn ngủ ngon hơn vì biết rằng nếu có biến cố xảy ra, mình vẫn có một “tấm đệm” đỡ phía sau.
Nhiều người hay nhầm hũ này với hũ đầu tư. Hãy nhớ: Tiền ở hũ tiết kiệm dài hạn là để “chi tiêu trong tương lai”, còn tiền ở hũ đầu tư là để “tạo ra thêm tiền”. Bạn không nên rút tiền tiết kiệm dài hạn đi đánh lướt sóng chứng khoán vì nếu thua lỗ, bạn sẽ không còn quỹ dự phòng cho những việc đại sự.
Hũ 3: Giáo dục và Phát triển bản thân – Chiếm 10% thu nhập
Đây là chiếc hũ quan trọng nhất đối với những ai muốn giàu bền vững. Bạn dùng số tiền này để mua sách, đăng ký các khóa học về kỹ năng nghề nghiệp hoặc khóa học về đầu tư tài chính.
Đừng bao giờ tiếc tiền cho hũ này. Ví dụ, thay vì dùng 1.500.000đ (10% của lương 15 triệu) để mua một đôi giày hiệu, bạn dùng nó để học một khóa về cách đọc báo cáo tài chính. Kiến thức đó có thể giúp bạn chọn đúng cổ phiếu như FPT hay MWG và mang lại lợi nhuận gấp nhiều lần số tiền học phí ban đầu.
Người mới thường bỏ qua hũ này vì nghĩ rằng “học ở trường là đủ rồi”. Nhưng thực tế, thị trường tài chính thay đổi từng ngày. Nếu bạn không đầu tư vào “cái đầu” của mình, bạn sẽ rất dễ bị mất tiền khi bước chân vào thế giới đầu tư thực thụ.
Hũ 4: Tự do tài chính (Đầu tư) – Chiếm 10% thu nhập
Đây chính là chiếc hũ “đẻ trứng vàng”. Nhiệm vụ duy nhất của nó là được đem đi đầu tư để tạo ra thu nhập thụ động. Bạn tuyệt đối không bao giờ được tiêu số tiền trong hũ này. Bạn chỉ được dùng nó để mua các tài sản sinh lời như cổ phiếu, vàng, hoặc góp vốn kinh doanh.
Giả sử mỗi tháng bạn trích ra 1.500.000đ vào hũ này. Với số tiền đó, bạn hoàn toàn có thể bắt đầu mua cổ phiếu của những doanh nghiệp đầu ngành trong rổ VN30. Ví dụ, bạn có thể tích lũy dần cổ phiếu của Vinamilk (mã VNM) hoặc Vietcombank (mã VCB). Theo thời gian, số lượng cổ phiếu tăng lên, cộng với cổ tức nhận được, chiếc hũ này sẽ lớn dần và một ngày nào đó, lợi nhuận từ nó sẽ đủ để chi trả cho toàn bộ cuộc sống của bạn.
Sai lầm của người mới: Khi thấy hũ này có một khoản kha khá, họ lại rút ra để mua điện thoại mới hoặc đi du lịch. Hãy nhớ, đây là “con gà”, và bạn cần nuôi nó béo tốt để nó đẻ trứng. Nếu bạn thịt con gà, bạn sẽ không bao giờ có trứng nữa.
Xem thêm: Quy tắc 50/30/20
Hũ 5: Hưởng thụ – Chiếm 10% thu nhập
Nhiều người quản lý tài chính quá khắc nghiệt dẫn đến việc bị “stress” và sớm bỏ cuộc. Hũ hưởng thụ ra đời để giải quyết vấn đề đó. Đây là số tiền bạn BẮT BUỘC phải tiêu hết mỗi tháng cho những sở thích cá nhân: đi ăn nhà hàng sang trọng, xem phim, mua một món đồ chơi công nghệ, hay đi spa.
Tại sao lại bắt đầu bằng từ “bắt buộc”? Vì nếu bạn cứ chăm chăm tiết kiệm mà không cho phép mình tận hưởng, tâm trí bạn sẽ phản kháng. Khi bạn tiêu tiền từ hũ này, bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc và có thêm động lực để kiếm nhiều tiền hơn.
Lưu ý: Bạn chỉ được tiêu đúng 10% đó thôi. Đừng vì một phút ngẫu hứng mà quẹt thẻ tín dụng quá đà, làm thâm hụt sang các hũ khác.
Hũ 6: Cho đi (Từ thiện) – Chiếm 5% thu nhập
Chiếc hũ cuối cùng dành cho việc giúp đỡ cộng đồng, người thân hoặc bạn bè gặp khó khăn. Việc cho đi không chỉ giúp đỡ người khác mà còn giúp bạn có tư duy của một người giàu có — người luôn có dư dả để chia sẻ.
Nếu thu nhập của bạn còn thấp và cảm thấy 5% là quá sức, bạn có thể điều chỉnh xuống 1-2% hoặc giúp đỡ bằng công sức, thời gian của mình. Tuy nhiên, hãy cố gắng duy trì thói quen này để nuôi dưỡng lòng trắc ẩn và sự cân bằng trong cuộc sống.
Ví dụ thực tế áp dụng 6 chiếc hũ tài chính tại Việt Nam
Hãy cùng làm một bài toán thực tế với thu nhập trung bình của một nhân viên văn phòng tại TP.HCM là 20.000.000đ mỗi tháng.
- Hũ Nhu cầu thiết yếu (55%): 11.000.000đ. Số tiền này dùng để trả 5 triệu tiền thuê nhà, 4 triệu tiền ăn, 1 triệu tiền xăng xe và 1 triệu tiền điện nước, điện thoại.
- Hũ Tiết kiệm dài hạn (10%): 2.000.000đ. Gửi tiết kiệm online vào ngân hàng để dành sau này mua xe hoặc phòng khi ốm đau.
- Hũ Giáo dục (10%): 2.000.000đ. Mua sách về chứng khoán hoặc đăng ký một khóa học tiếng Anh để nâng cao thu nhập trong tương lai.
- Hũ Đầu tư (10%): 2.000.000đ. Dùng số tiền này mở tài khoản chứng khoán. Với 2 triệu, bạn có thể mua được một lượng cổ phiếu của Hòa Phát (HPG) hoặc một ít cổ phiếu của Techcombank (TCB) để bắt đầu làm quen với thị trường.
- Hũ Hưởng thụ (10%): 2.000.000đ. Cuối tháng tự thưởng cho mình một bữa buffet thịnh soạn hoặc một chuyến đi chơi ngắn ngày với bạn bè.
- Hũ Cho đi (5%): 1.000.000đ. Gửi về biếu bố mẹ hoặc quyên góp cho các quỹ trẻ em nghèo.
Nhìn vào bảng phân bổ này, bạn sẽ thấy cuộc sống cực kỳ cân bằng. Bạn không hề thấy thiếu thốn vì vẫn được ăn ngon, vẫn được đi chơi, nhưng đồng thời tương lai của bạn cũng được bảo đảm bằng các quỹ tiết kiệm và đầu tư.
Những hiểu lầm khiến người mới “bỏ cuộc” giữa chừng
Khi mới bắt đầu áp dụng 6 chiếc hũ tài chính, rất nhiều bạn gặp phải những rào cản tâm lý sau đây:
“Thu nhập thấp quá không chia nổi” Sự thật là: Nếu bạn không thể quản lý 1 triệu đồng, bạn cũng sẽ không quản lý nổi 1 tỷ đồng. Hãy bắt đầu với bất kỳ số tiền nào bạn có. Nếu 55% cho nhu cầu thiết yếu là quá ít, bạn có thể tạm thời điều chỉnh thành 80%, nhưng vẫn phải trích ra dù chỉ là 1% (ví dụ 10.000đ) cho các hũ còn lại để hình thành thói quen. Thói quen quan trọng hơn số tiền.
“Quên ghi chép dẫn đến chi tiêu lố” Người mới thường chỉ chia tiền trong đầu mà không thực sự tách biệt chúng ra. Lời khuyên là bạn nên sử dụng các ứng dụng quản lý chi tiêu trên điện thoại hoặc mở nhiều tài khoản ngân hàng (nhiều ngân hàng hiện nay cho phép tạo các “hũ” nhỏ ngay trên ứng dụng). Khi tiền đã vào hũ nào, hãy coi như hũ đó chỉ có bấy nhiêu tiền để tiêu.
“Lấy hũ này đập vào hũ kia” Đây là lỗi phổ biến nhất. Đến cuối tháng thấy hũ Hưởng thụ hết tiền nhưng hũ Đầu tư vẫn còn, bạn tặc lưỡi rút ra để đi nhậu. Hành động này sẽ phá hỏng toàn bộ kỷ luật tài chính của bạn. Hãy học cách nói “không” với những nhu cầu phát sinh nếu hũ tương ứng đã cạn.
Làm sao để duy trì 6 chiếc hũ tài chính lâu dài?
Để phương pháp này thực sự mang lại hiệu quả, bạn cần sự kiên trì. Dưới đây là lộ trình giúp bạn bắt đầu:
- Bước 1: Kiểm kê thu nhập thực tế. Hãy tính tổng tất cả các nguồn thu từ lương, thưởng, làm thêm.
- Bước 2: Tách tiền ngay lập tức. Ngay khi lương về tài khoản, hãy thực hiện việc chia tiền vào các hũ. Đừng đợi đến cuối tháng.
- Bước 3: Tự động hóa. Nếu có thể, hãy cài đặt chuyển tiền tự động từ tài khoản lương sang tài khoản tiết kiệm và đầu tư. Việc này giúp bạn tránh được sự cám dỗ của việc chi tiêu quá đà.
- Bước 4: Theo dõi và điều chỉnh định kỳ. Sau mỗi 3 hoặc 6 tháng, hãy nhìn lại xem tỷ lệ phần trăm các hũ đã phù hợp chưa. Nếu thu nhập tăng lên, hãy ưu tiên tăng tỷ lệ cho hũ Đầu tư và Giáo dục thay vì chỉ tăng hũ Nhu cầu thiết yếu.
Kết luận
Phương pháp 6 chiếc hũ tài chính không phải là một phép màu giúp bạn giàu sau một đêm. Nó là một lối sống, một cách bạn đối xử với thành quả lao động của mình. Khi bạn làm chủ được 6 chiếc hũ này, bạn sẽ thấy việc đầu tư chứng khoán hay mua các cổ phiếu lớn như VIC của Vingroup hay VNM của Vinamilk không còn là điều gì đó quá xa vời.
Hãy bắt đầu ngay hôm nay, dù chỉ với những số tiền nhỏ nhất. Tương lai tự do tài chính của bạn bắt đầu từ chính việc bạn đặt bao nhiêu tiền vào những chiếc hũ này mỗi ngày.
Lưu ý: Các ví dụ về mã cổ phiếu trong bài chỉ mang tính chất minh họa cho phương pháp quản lý vốn, không phải lời khuyên đầu tư. Bạn nên tìm hiểu kỹ thị trường hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi ra quyết định.
